Taboe op praten over kernenergie na Japan onzinnig

Eerder betoogden Kos en Van Gelder dat GroenLinks-kamerlid Liesbeth van Tongeren de situatie in Japan 'misbruikte' om te pleiten voor een referendum over kernenergie. Zij sloten zich daarmee aan bij opmerkingen van Diederik Samsom, die stelde dat dit niet het moment is voor een discussie. Ik vrees dat Kos en De Gelder, en ook Samsom, een beetje naïef zijn. Rechts heeft de neiging te pas en te onpas zaken taboe in politieke debatten te verklaren. En ze begint nu ook al links voor te schrijven waar ze wel of niet over mag praten. Zo ook over kernenergie.

Het komt de kernenergielobby begrijpelijkerwijs nu eventjes niet uit om het over kernenergie te hebben, dus roept ze dat het 'uit piëteit' even niet mag. PvdA-er Diederik Samsom en ook Kos en De Gelder gaan daar ten onrechte in mee. Want als we ons vanwege een vaag geformuleerde 'piëteit' taboes laten aanpraten, waar leidt dat dan toe? Zou het verstandig zijn geweest om 'uit pieteit met de slachtoffers', niets te zeggen over het volstrekt verwaarloosde watermanagement en de aan nalatigheid grenzende slechte hulpverlening na orkaan Katrina? Zodat vervolgens, de criticasters de mond gesnoerd, Bush zou hebben kunnen doen alsof er niets aan de hand was?

Jammer, pech, zo'n orkaan, kan gebeuren, kan de president ook niks aan doen. Maar dat er vele malen meer slachtoffers vielen dan nodig was, en dat de overheid haar plicht zwaar verzaakt had, dat was wellicht niet meer aan het licht gekomen. En als het wel aan het licht was gekomen, was het inmiddels ondergesneeuwd door ander nieuws, want de urgentie was er af. Bush had derhalve geen enkele druk meer ervaren om iets te verbeteren aan de wijze waarop dijkbewaking en de hulpverlening bij rampen plaatsvindt. Kortom: wie zwijgt op het moment dat het ijzer heet is, stemt toe. En heeft later minder poot om op te staan en minder zeggingskracht. Het is nogal duidelijk dat dat inderdaad is waar de kernenergie-lobby op uit is.

In Japan zelf wordt momenteel ook openlijk getwijfeld over kernenergie. En dat is niet zo vreemd. Als er één ding is dat de ramp in Japan laat zien, is het wel dat de ernst van ongelukken door de kernenergie-industrie wordt verzwegen en gebagatelliseerd. Niet alleen Tepco maakt zich daar zeer frequent aan schuldig, maar dichterbij ook bijvoorbeeld Urenco, net over de grens in Duitsland. De kernenergielobby en -industrie hebben er doodeenvoudig geen belang bij dat incidenten openbaar worden. Dus worden die liever verzwegen.

Er lijkt hier sprake te zijn van een structureel probleem: uitbaters van kerncentrales hebben er geen belang bij om incidenten bekend te maken, en doen dat dus ook minder, doen het met vertraging, of bagatelliseren en verzwijgen incidenten. Maar wij zijn voor wat betreft veiligheid en volksgezondheid wel afhankelijk van diezelfde uitbaters. Verontrustender is het nog, wanneer blijkt dat de overheid simpelweg onvoldoende kennis en ervaring in huis heeft om de bedrijven te controleren, zoals belangrijke overheidsfunctionarissen afgelopen zaterdag in de Volkskrant stelden. Dan is er sprake van een structureel probleem in de wijze waarop we de energievoorziening op het gebied van kernenergie vormgeven - een probleem, dat zich juist in Japan nu in alle hevigheid voordoet. Het lijkt mij niet verstandig om dát ook nog onder het tapijt te laten moffelen. Afgezien nog even van dat eh, kleine probleempje met dat afval.

Deze column verscheen eerder op Joop.nl

Missie Kunduz: de dilemma's voor GroenLinks

Kunduz

Donderdagnacht ging de kamer, met steun van D66 en GroenLinks, akkoord met de missie in Kunduz. Daar ging een heftige parlementaire discussie aan vooraf, waarbij het Kabinet grif toezeggingen deed, die misschien niet allemaal even realistisch waren.

Want de context in Afghanistan zit zacht gezegd niet mee voor deze missie. Afghanistan staat volgens Transparency International in de top-3 van de meest corrupte landen ter wereld. Karzai heeft zijn herverkiezing te danken aan bedrog. En de mogelijkheid van de internationale gemeenschap goed bestuur af te dwingen is vergeleken met een paar jaar geleden beperkt geworden. In 2014 zullen de meeste buitenlandse troepen zijn vertrokken en President Karzai trekt zich nu al weinig meer van de internationale gemeenschap. Nu er lucratieve grondstoffen zijn gevonden, staan Afghaanse machthebbers voorgesorteerd om een graantje mee te pikken. Dit is, kortom, geen regering die er belang bij heeft corruptie en rechteloosheid met kracht te bestrijden. Zelfs onder zware internationale druk boekt de corruptiebestrijding maar schoorvoetend resultaat.

Daarbij komt dat we in Kunduz niet lead nation zijn. Dankzij die positie kon Nederland in Uruzgan sterke invloed uitoefenen op hoe het bestuur functioneerde. In de jaren dat Nederland de leiding had, hadden de verschillende ethnische groepen inspraak in bestuursbesluiten en verbeterde de democratie en het bestuur. Het relatief lage geweldsniveau dat Nederland hanteerde droeg bij aan stabiliteit. In Kunduz zijn we afhankelijk van de Duitsers. Die zijn overigens wel beduidend ontvankelijker voor onze positie dan de Amerikanen.

Maar er is ook een andere kant. GroenLinks-leider Jolande Sap heeft, conform de motie Peters-Pechtold en het verkiezingsprogramma, gevochten om de politiemissie zo civiel mogelijk te maken. De training van agenten is langer geworden en meer gericht op civiele taken. Er ligt een toezegging dat het huidige hoofd van de politie in Kunduz vervangen wordt – al moeten we nog zien wat daarvan terecht komt en wie er voor in de plaats komt. Er is toegezegd dat Nederland invloed zal krijgen op de recrutering -al zal het politieke druk vergen om dit daadwerkelijk af te dwingen. En er is de toezegging dat de agenten niet zullen worden ingezet voor paramilitaire acties – al moet daarvoor bedongen worden dat er meer Afghaanse legereenheden zullen worden ingezet in Kunduz. De gemiddelde Afghaan zal het overigens worst zijn of agenten al dan niet paramilitair worden ingezet, als het maar rustig blijft.

De meest cruciale vraag is wat mij betreft: kun je de gemiddelde Afghaan in Kunduz recht in de ogen kijken en zeggen dat de missie verschil zal maken voor hun veiligheid, hun toegang tot rechtspraak en de handhaving van recht en orde? Ik denk dat je die vraag eerlijk met ja kunt beantwoorden. De extra training, de monitoring en de extra aandacht voor het functioneren van de politie zullen vruchten afwerpen. Maar er staan ook fikse investeringen gepland in de rechtsstaat. Op dorpsniveau wordt flink ingezet: deze missie zal juist community justice in Kunduz helpen opbouwen. Dat is belangrijk, want het is vaak de dagelijkse onveiligheid die dorpelingen uiteindelijk doet zeggen: geef ons dan maar de Taliban. Tegelijk investeren de Duitsers miljarden in ontwikkelingssamenwerking: gezondheidszorg, scholen, basisvoorzieningen. Het leven van de gemiddelde Afghaan in Kunduz zal dus wel degelijk verbeteren. We moeten ons ook niet verliezen in cynisme, dat is te makkelijk.

Is dat bescheiden resultaat voldoende voor ons? Er zal grote en constante druk nodig zijn om dat resultaat te kunnen borgen. Maar er ligt nog een ethische vraag onder. Als wij meedraaien in dit systeem – een door de Amerikanen gedomineerde missie in Afghanistan, een door corruptie geteisterd land- steunen we dan niet tegelijkertijd dat systeem? Wegen de resultaten op tegen de nadelen? Door mee te doen verwerf je het recht om met gezag te spreken op podia die je anders nooit zou betreden. Wie nee zegt, verliest die mogelijkheid. In Uruzgan hebben we een visitekaartje afgegeven met een missie die beduidend minder gewelddadig was dan in de omringende provincies en toch betere resultaten boekte. Dat is niet onopgemerkt gebleven. In Kunduz krijgen we de mogelijkheid dat voort te zetten: kwaliteit van politie boven kwantiteit. Maar als we te gemakkelijk meedraaien verlenen we een corrupt systeem en een te gewelddadige NAVO-missie legitimiteit.

Dit zijn de dilemma's waar het GroenLinks-congres zal zich komende zaterdag gesteld ziet. Er liggen al ettelijke moties klaar, waaronder een die -nu nog- geformuleerd is als een motie van afkeuring. Dat zou onterecht zijn. Partijleider Jolande Sap heeft niet alleen leiderschap getoond, maar de gehele fractie is gewetensvol en integer te werk gegaan bij een besluit waarmee zij uiteindelijk ook het GroenLinks verkiezingsprogramma hebben uitgevoerd.

(Dit stuk verscheen vandaag als opiniestuk in Trouw)

Waarom we IJsland met rust moeten laten en Eva Joly haar gang moeten laten gaan.

De IJslandse premier Grimsson begint, een paar dagen na zijn weigering de wet over de terugbetaling van de Icesaveschulden te tekenen, de ontstane ophef wat te sussen. Er ligt immers al een wet, waarin de terugbetaling geregeld wordt. Alleen, die maakte de terugbetaling afhankelijk van IJslands economische groei, en die bevatte ook een einddatum. Als IJslands economie dus niet voldoende zou groeien, bestond de kans dat de Britten en Nederlanders hun voorgeschoten geld niet helemaal terug zouden krijgen.

Het verzet van de IJslanders heeft ook in Nederland sympathie opgeroepen. Grappig is de beeldvorming in die discussie: die árme IJslanders kunnen er toch ook niks aan doen? Zo'n klein zielig landje, 320.000 inwoners, als een David in de strijd tegen brute Goliaths Groot-Brittanië en Nederland. In een paar dagen tijd zie je in de krantenkolommen de opinie in Nederland kantelen.

En omdat er toch íemand de schuld moet krijgen, worden de Icesave-spaarders gekappitteld: hadden ze maar niet zo graaierig moeten zijn, ze konden toch weten dat er iets mis was? Grappig, want dat gaat voorbij aan de basis waarop het hele bankwezen -en daarmee ons financieel stelsel- drijft: vertrouwen. Wie zijn geld op de bank zet, mag erop vertrouwen dat het daar veilig is. Dat is ook de reden waarom overheden de banktegoeden garanderen en waarom er nu zoveel geld in de banken is gepompt. Icesave-spaarders beschuldigen is dus niets anders dan blaming the victim.

Maar ook het verhaal over de zielige IJslanders is niet helemáál waar. In het boek 'Why Iceland? How one of the worlds smallest countries became the meltdown's biggest casualty' beschrijft Asgeir Jonsson de arrogantie die ten grondslag lag aan het bouwen van een zeer grote bankensector voor zo'n klein land. IJsland wilde een groot financieel centrum worden en heeft dat ook enige tijd waargemaakt. Drie grote IJslandse banken -Kaupthing, Landsbanki en Glitnir- opereerden ver over de grenzen. IJsland's economie, en dus ook de IJslanders zelf, hebben hier een tijdje behoorlijk van geprofiteerd: het was feesten. De banken, intussen, boden hoge rentes en buitenlanders brachten hun goedkoop geleende dollars en euro's graag naar IJsland. Maar er stond te weinig kapitaal tegenover de leningen. Het was dus een kwestie van tijd voordat het mis zou gaan. En áls het misgaat, tsja, dan moet de overheid en dus de belastingbetaler opdraaien voor de schade. En zo groot is de overheidsbegroting niet: de balans van de drie grote IJslandse banken was tien keer zo groot als de IJslandse begroting. Als dan je munt ook nog eens niet één van de grote reserve-munten is van de wereld, heb je kans dat die onder druk komt te staan en zakt, zodat de verhouding nóg schever wordt. Dat is dus een gevaarlijke situatie. Maar "IJslanders", zo beschrijft Jonsson zijn landgenoten, "weigeren te erkennen dat de grootte van hun land een beperking kan zijn voor hun ambitie".

En natuurlijk, IJsland had het toezicht beter moeten uitvoeren. Maar ook Nederland -de Nederlandse Bank- had volgens Europese richtlijnen moeten garanderen dat de controle op activiteiten van multinationals uit derde landen die op Nederlands grondgebied opereren, even goed is als de controle in de EU zelf. Oftewel: ook de Nederlandse Bank heeft haar werk níet goed gedaan.

Desalniettemin is het niet nodig de IJslanders zo het vuur aan de schenen te leggen als Nederland en Groot-Brittannië nu doen: met een rente op de schuld van 5,5%, nota bene nog een half procent hoger dan wat Icesave zelf bood. IJslanders zouden nog twee generaties lang dubbele belastingen moeten betalen om alles af te lossen. Dat is buitenproportioneel. Daarom is de uitkomst die er nu ligt -terugvallen op de oorspronkelijke afbetalingsovereenkomst- zo gek nog niet. Het Nederlandse en Britse dreigement om tegen IJslands toetreding tot de Europese Unie te stemmen, of om IMF-leningen te blokkeren, is in elk geval ongepast en onfatsoenlijk.


Eva Joly

Toch is er bij al dit gekrakeel één categorie die buiten schot blijft. Die willens en wetens risico's heeft genomen, er flink aan heeft verdiende, als het misgaat de belastingbetaler laat opdraaien voor de schade. Sounds familiar? Juist ja, de bankiers. Het Groene Europarlementslid Eva Joly adviseert momenteel de IJslandse aanklager die de Icesave-zaak onderzoekt. In het Europarlement houdt ze zich bezig met de wijdverspreide praktijk van belastingontduiking door multinationals. Ze deed eerder als onderzoeksrechter een moedige en geruchtmakende fraudezaak tegen het Franse oliebedrijf Elf, als gevolg waarvan ze nog steeds beveiligd moet worden.

Inmiddels speelt Joly een stevige rol in het onderzoek. Ze eiste dat de IJslandse aanklager vervangen werd -zijn zoon is manager van één van de banken- en dat het team substantieel werd uitgebreid: drie aanklagers in plaats van één. Het IJslandse parlement ging akkoord, tot opluchting van veel IJslanders. Joly zelf noemt dit het belangrijkste onderzoek ooit in Europa. Ze zou wel eens gelijk kunnen hebben. Ik stel voor, dat wij als Nederland nu IJsland 'off the hook' laten, en mevrouw Joly haar gang laten gaan. Ik denk dat we daar allemaal beter van worden.

Unhappy China, bang Amerika en verward Europa.

Moge je leven in interessante tijden. Het gerucht gaat dat dat een oude Chinese vloek is. Niet waar. Maar er schijnt wel een spreekwoord te zijn: Het is beter om als hond te leven in rustige tijden, dan als mens in chaotische tijden. Misschien, gezien de Chinese historie van bloedige omwentelingen, is dat inderdaad wel waar.
Er is geen twijfel over mogelijk dat we sinds een jaar in chaotische maar interessante tijden leven. De verhoudingen in de wereld zijn drastisch aan het veranderen, niet in het minst door de financiële crisis. In het NRC van dit paasweekend twee artikelen die dat illustreren.

Unhappy China. Nog niet online, helaas, is een interview van Oscar Garschagen met de schrijvers van de essaybundel Unhappy China, een enorme bestseller in China. Aanleiding is natuurlijk de financiële crisis, die ook China begint te treffen. Dat wekt wrok, zeker waar die crisis voor veel mensen van Amerikaanse makelij is - en het land tegelijkertijd maar bezig blijft Amerikaanse obligaties te kopen. De auteurs wijzen erop dat China weliswaar veel laagwaardige productie huisvest, maar bijvoorbeeld nauwelijks hoogwaardige technologische industrie heeft en vrijwel geen wetenschappelijke doorbraken bewerkstelligt. Van de 'werkezel van de wereld' moet China een renpaard worden. In plaats van Amerikaanse obligaties te kopen, moet China daarom investeren in eigen wetenschap en techniek. Marine en luchtmacht moeten worden versterkt, zodat wereldwijd de strijd om grondstoffen kan worden aangegaan. Dan zal China zich ook niet meer de krenking hoeven te laten welgevallen van op mensenrechten gewezen te worden, of op de bezetting van Tibet. Het boek bekritiseert ook de partij-elite die haar bindend vermogen heeft verloren. China zal moeten democratiseren, betogen de auteurs. Te lang heeft het land zich uiteindelijk afgekeerd van de wereld, is de diagnose, en als gevolg daarvan is haar macht beperkt. China moet zich opmaken om de haar toekomende plaats op het wereldtoneel in te nemen. En dat is die van wereldleider.



Niets 'multipolaire wereld' dus, die zo lang in zwang was. Maar de budgettaire verandering die de auteurs voorstaan, is al niet meer mogelijk. China heeft intussen zo veel Amerikaanse waardepapieren opgekocht, dat de zich niet meer uit de innige omhelzing met de VS kan bevrijden. Dat bleek wel in de aanloop naar de G20, afgelopen weken. Eén van de eerste bezoeken van de nieuw aangetreden Secretary of State Hillary Clinton was aan China. Daarbij nam zij het M-woord nauwelijks in de mond. Maar wel werd er gesproken over de Chinese positie in Amerikaanse obligaties. De Amerikanen konden gerust zijn: China blijft die vasthouden. Vervolgens volgden er wel enige strubbelingen. De Chinese premier Wen Jiabao maakte zich ongerust over de grote Chinese positie (1000 miljard) in Amerikaanse schulden. Hij deed dit naar aanleiding van nieuwe Amerikaanse steunmaatregelen, waarbij Timothy Geithner aankondigde dat de Federal Reserve zelf Amerikaanse Treasuries zou gaan kopen om het bankenreddingsplan te financieren. Om haar afhankelijkheid van de Amerikaanse dollar te verminderen, pleitte China voor het vervangen van de dollar als reservemunt door een kunstmatige munt, een 'mandje', samengesteld uit Dollar, Yen, Euro en Pond - de zogenaamde Special Drawing Rights van het IMF. Zo ver hoeft het niet te komen, suste Obama, we zullen zorgen dat de dollar op koers blijft.
China wordt dus beduidend assertiever, maar is zich ervan bewust dat ze zich in een omhelzing bevindt met de VS, die dodelijk dan wel productief kan uitpakken. Een langzaam afnemende verslaving van de Amerikaanse burgers aan Chinees krediet en wat meer spaarzin zal de verhouding langzaamaan losser maken.



En in Europa? Tot zover China en de VS. Maar ook in Europa rommelt het. Europa ís nog de tweede economie ter wereld maar wordt ingehaald. In een prachtig stuk schetst Ben Knapen -oud-hoofdredacteur van het NRC, tegenwoordig commentator- waarom Europa zijn politieke stabiliteit dreigt te verspelen. De groep Eurolanden heeft dringend een soort economische regering nodig, schrijft Knapen - alleen al om in te grijpen als Griekenland of Ierland bijvoorbeeld hun staatschuld niet meer gefinancierd krijgen. of om te voorkomen dat kleine landen kleine banken hebben, omdat ze niet in staat zijn om grotere banken te redden als dat zou moeten - een trend die je zich nu al ziet afspelen. De EU bevindt zich momenteel in een toestand van wederkerig nationalisme: elke lidstaat heeft de plicht om de eigen financiële problemen te regelen, elke staat moet de soevereiniteit van de ander erkennen en negatieve gevolgen van economisch handelen voor een andere staat zoveel mogelijk vermijden. Uitgangspunten zijn gelijkberechtiging, onderlinge afstemming en wederkerige verantwoordelijkheid. Dat klinkt allemaal goed, maar het is een in Europa stilzwijgend aanvaard uitgangspunt dat uitbreiding van economisch-politieke bevoegdheden van de Europese Unie strikt wordt geweigerd.

Westenwind. In Nederland waaide de afgelopen twintig jaar permanent een 'westenwind', schrijft Knapen: geen land waar de globalisering meer omarmd is, ook al werkt die wellicht goed uit voor de elites maar maakt die het bestaan van de armeren vele, vele malen onzekerder. Geen land dat ijveriger nutsbedrijven privatiseerde dan Nederland, geen land waarin het Anglosaksisch kapitalisme en de macht van de aandeelhouder sterker werd verheerlijkt. De high trust society die Nederland eens was, ging door het terugtreden van de overheid en de liberalisering en privatisering echter snel teloor. En juist in Nederland wordt het verzet tegen dit soort grote internationale projecten sterker, groeit de weerzin tegen Europa en tiert het benepen nationalisme. Het argument dat de Euro ons veel ellende bespaard heeft, is aan emotionele dovemansoren gericht.
Terwijl Europa, door gebrek aan daadkracht, een noodzakelijke verdere integratie op economisch gebied voor zich uitschuift, is Nederland haar gezaghebbende opvattingen kwijt. "Europa is een angstproject geworden", schrijft Knapen. "(...) En Nederland heeft er, alles bij elkaar opgeteld, geen relevante of gezaghebbende opvattingen meer over. Kan dat tot nader order ook niet meer hebben waar in enkele decennia tijds de consensus werd verspeeld."



En dat is jammer. Want, even terug naar de machtsstrijd-annex-omhelzing waar de VS en China zich in bevinden: die strijd zal ook uitmaken welk economisch model nu eigenlijk dominant wordt in de wereld. NRC-columnist Maarten Schinkel -het NRC blijkt toch de beste krant in crisistijd- schetst het dilemma. "Het Amerikaanse model van vrijheid, kapitalisme en democratie mag dan nog steeds het beste alternatief zijn, maar het is wel kwetsbaar geworden voor kritiek - of die nu terecht is of niet. Wat is dat voor systeem waarin een elite zich onbeperkt mag verrijken, er vervolgens een puinhoop van maakt en daarna door de gemeenschap moet worden uitgekocht?" Is het ‘Chinese model’ dan niet beter? Nee, waarschijnlijk niet, al is het eigenlijk nog niet echt getest. Zowiezo kunnen we stellen dat het milieu ernstig lijdt onder China's groei, en dat terwijl we ook nog ergens een klimaatcrisis hebben. Daarnaast is China zeer afhankelijk van het buitenland -qua consumptie, en qua investeringen, zoals we zagen. De middenklasse eist langzamerhand inspraak en democratie, zoals het succes van 'Unhappy China' laat zien. En de belangrijkste reden: er is een blijvend hoge economische groei voor nodig om het gebrek aan politieke vrijheid af te blijven kopen met de belofte van welvaartsgroei, zoals Schinkel schrijft. Er zitten dus teveel onbekende gevaren aan het Chinese model. Maar ook het Amerikaanse model pakt slecht uit. De elite heeft zichzelf ongebreideld kunnen verrijken en zij ontkomt. De middenklasse en armen verliezen intussen hun baan - terwijl een fatsoenlijk sociaal vangnet in de VS geheel ontbreekt.

Rijnlands model. Het Anglosaksisch model schort het aan besef van verantwoordelijkheid voor maatschappij en milieu. Het Chinese model draait zichzelf in de knoei vanwege de benodigde hoge groeicijfers. Er is dus een alternatief nodig. Het mildere Rijnlands kapitalisme, met haar nadruk op verantwoordelijkheid naar alle stakeholders toe, gecombineerd met het redelijk sociaal vangnet in Europa, gooien daarbij hoge ogen; juist omdat het model de belangen van alle spelers in ogenschouw neemt. En dat is nodig in een wereld die meer en meer geïntegreerd raakt. Alleen, ook hier zal een steviger consensus bereikt moeten worden over sociaal-economische politiek, net zoals aan een gemeenschappelijk buitenlandbeleid wordt gewerkt.

Verdere éénwording dus? Ja, verdomd. Nederland kampt intussen met een terugslag na een jarenlange overdosis Anglo-Saksisch kapitalisme. Het zijn interessante tijden, inderdaad. Maar Nederland doet even niet mee.

Ach, banken. Ach, die Barack!

Als wij in Nederland al lichtelijk kriegel worden naar de banken toe- de enorme sommen geld die wij als belastingbetalers moeten opbrengen, leiden tot bezuinigingen die we zeker zullen voelen - dan is dat nog niets vergeleken met de VS. Obama, of liever, zijn minister van Financiën Timothy Geithner presenteerde een banken-reddings-plan, en het viel niet best. Wall Street zakte meteen door zijn hoeven.

Geithner's plan. Geithner presenteerde een plan met vier pijlers: een beleggingsfonds dat voor 500 tot 1000 miljard aan slechte leningen gaat opkopen; waarschijnlijk opnieuw een reeks kapitaalinjecties in financiële instellingen; waarschijnlijk 800 miljard extra geld voor een al door zijn voorganger Paulson opgezet programma voor consumentenleningen; en 50 miljard steun voor huiseigenaars die hun hypotheek niet meer kunnen betalen. Zoals gebruikelijk gooide hij er nog een verwijt aan China achteraan, dat zijn munt kunstmatig laag zou houden om haar export te stimuleren.

Te vaag, oordeelde de financiële sector. Nog niet concreet genoeg, en eigenlijk van hetzelfde laken een pak als wat Geithners voorganger Paulson presenteerde. Niet zo gek, want bij diens plan was Geithner betrokken geweest. So what's new? Er kwam niet eens nieuw geld bij.

It's the solvability, stupid! Maar dat is niet het ergste, vinden veel commentatoren. Het ergste is dat 'this administration' de banken niet aan durft te pakken. En daar zijn ze vrij eensgezind in. De crisis bij veel banken, schrijft Martin Wolf (Financial Times), is niet meer te wijten aan gebrek aan krediet, aan gebrek aan cash geld. En daar was Geithner's plan op gebaseerd: geld injecteren.

Nee, het probleem gaat dieper dan dat: de problemen zijn te wijten aan een slechte balans, veroorzaakt doordat banken hun geld in slechte leningen hebben zitten. Veel banken zijn wel degelijk liquide, maar ze zijn gewoon niet solvabel meer. En dan kun je er wel belastingeld in blíjven stoppen, het zal gewoon niet helpen.

Niet doormodderen. Wat moet er dus gebeuren? Niet doormodderen, want dat hebben de Japanners indertijd ook te lang gedaan. Nee, de banken die de grootste aandelen slechte leningen hebben, en waarvan je simpelweg never nooit kunt hopen dat ze ooit hun verplichtingen nog zullen nakomen, die moet je ten onder laten gaan. "Admit reality, restructure banks and, above all, slay zombie institutions at once." Dat is beter, vindt Wolf, dan de slechte leningen in een aparte bank stoppen en de oude banken te laten voortbestaan. Waarom? Omdat de cultuur in de verzwakte banken te 'besmettelijk' is. Zachte heelmeesters...

Nationaliseren, maar alléén de grootste banken, en laat de rest failliet gaan, schrijft ook Nobelprijswinnaar en New York Times columnist Paul Krugman. De Huffington Post valt hem bij, in persoon van columnist Nial Ferguson die ook de zwakke banken wil laten vallen; en Arianna herself. Idem dito Willem Buiter, die in één moeite door Wouter Bos kapittelt vanwege "the effect on future incentives for excessive risk taking by ING and other Dutch banks. It is also unfair: it bails out the shareholders and unsecured creditors of the bank, who made lousy investment decisions and should pay for that." Zal de moraal bij bankiers eigenlijk wel verbeteren, als ze met fluwelen handschoentjes worden aangepakt?

Jip en Janneke-taal. Een interview met Anna Schwarz, co-auteur met Milton Friedman van "A Monetary History of the United States", zet het allemaal in Jip- en Janneke-taal uiteen. De vele rare beleggingsproducten, die de meeste banken nu op hun balans hebben staan, zijn zó onduidelijk dat niemand weet hoeveel ze precies waard zijn. De virtuele verkoopprijs is daarom heel laag. Niemand wil ze daarom nu verhandelen, maar niemand vertrouwt ook elkaars betalingsbalans. Zou je de slechte leningen tegen die lage prijs opkopen, dan zou de angst van veel banken bewaarheid worden en donderen er een aantal in elkaar. Dat is waarom Paulson - en nu ook Geithner- koos voor re-capitaliseren. Maar dat, zegt Anna Schwartz, is eigenlijk doormodderen en geld weggooien. Want je lost het echte probleem, dat van de slechte beleggingsproducten, het wantrouwen en dus de slechte solvabiliteit zo niet op. Laat ze gewoon failliet gaan. Doormodderen, zegt ook president Strauss-Kahn van het IMF, is wel het laatste wat we nu moeten doen.

Falende Alan Greenspan. Uiteindelijk is de crisis te wijten aan het falend monetair beleid van Alan Greenspan, die de rente steeds verlaagde, zodat men andere beleggingsmogelijkheden ging zoeken dan sparen - vandaar de hausse in vage beleggingsproducten en slechte leningen. De Amerikanen krijgen nu alsnog de crisis die Greenspan probeerde uit te stellen - en de rest van de wereld lijdt behoorlijk mee.

On-Amerikaans. Nationaliseren is natuurlijk erg on-Amerikaans. Hoe dat dan aan te pakken? Wall Street Journal columnist Andy Kessler ziet het wel voor zich. Het dilemma, dat Anna Schwartz schetst, kan maar op één manier worden opgelost: laat de zwakke banken failliet gaan, nationaliseer de gezondste banken, zet er nieuw management in, geef nieuwe aandelen uit ter vervanging van de oude, doe dat alles in één dag, en .... deel vervolgens de aandelen uit aan de belastingbetaler. Die ze vervolgens weer kan verkopen of houden, wat hij of zij maar wil. Creatief, en rechtvaardig ook, want het is de belastingbetaler die de oplossing voor de crisis financiert.

Bang. Obama's regering is bang van Wall street, vindt Huffington-columnist Ann Pettiflor. Te bang van Wall Street, te bang van de Republikeinen. Volgens berichten heeft Geithner een machtsstrijd binnen Obama's regering gewonnen van Obama's adviseur David Axelrod, die ook fikse grenzen wilde stellen aan bankiersbonussen en salarissen. En ook voor wat betreft het stimuleringsprogramma voor de economie moddert Obama voort. Juist doordat hij het 'samen met de Republikeinen' wilde doen, die zich weer eens ouderwets niet-coöperatief toonden, werd het een beetje een zootje.

Obama's leiderschap staat nu toch wel ter discussie, zo kort al na zijn aantreden. Er staat veel op het spel. Want, zoals zijn voorganger in zijn on-navolgbare logica ooit zei: -"If we don't succeed, we run the risk of failure." Juist zijn moreel leidersschap is nu nodig. Falen zou betekenen dat Obama zijn krediet, en de hoop van de wereld, bij zijn eerste de beste stress test al grotendeels verspeelt. En hij heeft nog zoveel crisissen te gaan.

Over Hillary, Barack en tijd

Ziezo, de strijd om de democratische nominatie is nog lang niet afgelopen. Clinton heeft Obama verslagen in drie van de vier staten waar gister primary's waren: Texas, Ohio en Rhode Island; Obama won Vermont. Volgende week gaat Obama waarschijnlijk Wyoming en Missisippi winnen; Clinton kan Pennsylvania pakken. Obama ligt nog steeds voor in gedelegeerden.

Wat Hillary's overwinning wel laat zien, is dat vuile campagnes werken. De afgelopen weken heeft ze Obama aangevallen op zijn gebrek aan ervaring:


Waarop Obama (terecht) terugsloeg:


Het punt is alleen dat Obama een beetje begint te lijken op de tennisser die al drie matchpoints door zijn vingers heeft laten glijden. Gezien de uitslagen van vannacht heeft Hillary's vuile campagne wel degelijk doel getroffen. Obama lijkt momentum te verliezen. Tijd is nu in zijn nadeel, zijn 'honeymoon' in de kranten is over en de strijd gaat nog heel lang door, misschien wel tot de conventie in de zomer. De economie zit ook niet mee, wat de democraten er wellicht ook toe zal zetten te kiezen voor 'ervaring'.

Tot mijn spijt, moet ik zeggen. Sinds Hillary met deze negatieve campagnes begon, verloor ze toch een beetje mijn sympathie - en dat Obama totnogtoe weigerde haar met gelijke munt terug te betalen, nam me voor hem in. Plus dat een aantal inhoudelijke argumenten golden, samengevat in: hij is nieuw, hij heeft de kans het anders te doen dan ooit tevoren.

En om het imago van verdeeldheid te counteren dat ontegenzeglijk zal ontstaan als dit pas in de zomer beslist zal worden, zal Obama, als hij wint, wel Hilary als running mate moeten kiezen en vice versa. Ze zullen zich moeten presenteren als team. Het zal mij benieuwen.

Kán hij het ook? Obama versus Hillary.

"This is the moment when we finally beat back the politics of fear and doubt and cynicism". In een speech waarin hij hetb heeft over verandering, het overbruggen van tegenstellingen en vooral over hoop, claimt Barak Obama de overwinning in Iowa. Ik geef toe, ik had het niet verwacht ook al was de voorsprong van Clinton op Obama al een tijd aan het slinken.
Maar het lijkt erop dat Obama niet alleen de stemmen van de jongere stemmers heeft gewonnen, maar ook die van vrouwen (een tegenvaller voor Clinton) en van onafhankelijke kiezers: dat laatte betekent dat hij ook het midden aanspreekt. Dat alles bij een zeer hoge opkomst - en veel van die nieuwe stemmen waren voor Obama. Waar Clinton wedde op haar ervarenheid gooide Obama het op verandering. En het is duidelijk: 'verandering' is het doorslaggevende argument voor veel kiezers.

Clinton scoorde een paar tienden van een procent lager dan Edwards, van wie Iowa de thuistaat is. Ze heeft maar een paar dagen -tot dinsdag- om haar achterstand weg te werken. Haar aura van onoverwinnelijkheid is weg, en de media zijn nog dagen bezig zich te concentreren op Obama. Een behoorlijke klus dus, en de verandert dan ook van tactiek. De air van onoverwinnelijkheid en haar ervarenheid maken haar ook tot een kandidat van het 20e-eeuwse establishment en dat werkt tegen haar.

Clinton lanceert nu aanval op aanval op Obama. Maar het lijkt erop dat Edwards nu samen met Obama optrekt tegen Clinton. Edwards ziet zijn kans schoon zich van een sterke tegenstander te ontdoen en denkt: die Obama pak ik later wel.



Ik weet zelf niet wie nu mijn voorkeur heeft. Obama heeft ontegenzeglijk iets van John F. Kennedy in zijn speeches, in de manier waarop hij mensen aan weet te spreken en de nadruk legt op hoop, saamhorigheid en op gezamenlijke idealen - gezondheidszorg, milieu, terugtrekking uit Irak.

Maar kan hij het ook? Is hij ervaren genoeg om de rotzooi die de republikeinen in washingtn gemaakt hebben, op te ruimen? Men moet niet veronachtzamen dat de Republikeinen onder aanvoering van Karl Rove hebben gebouwd aan een machtsbasis die bestemd was om decennia stand te houden: van een meerderheid aan conservatieve opperrechters, een groot aantal conservatieve lobbyisten die stevige vinger in de pap hebben en soms regelrecht de beleidsnota's schrijven. En misschien wel het ergste: een stijl van presidentschap waarbij feiten en cijfers niet tellen, maar ongecontroleerde, onbegrensde macht des te meer. Martelen mag omdat de president het goedvindt, ook al is het tegen alle conventies. Irak binnenvallen op basis van leugens mag, omdat de president het beveelt- ook al kost het duizenden levens. Om kort te gaan, wrijven de Republikeinen zich niet in de handen met een presidentskandidat als Obama, omdat ze bnnen vier jaar het witte Huis hewoon weer opnieuw in handen zullen hebben?

Daarom zie ik ook wel iets in het voorgestelde Dream Team van Timothy Garton Ash: Hillary als president, omdat ze gepokt en gemazeld is en omdat ze alle fouten al een keer gemaakt heeft; en Obama als vice-president, omdat hij als geen ander hoop weet te wekken. Andersom? Dat hangt van de verhoudingen af. Ik weet niet of Obama als president an vice-president Clinton de ruimte zou geven die ze nodig heeft. En of Clinton onder Obama zou willen dienen. Maar dat het een interessant team zou zijn, dat is natuurlijk zeker.

Afijn, ik mag rustig nog een tijdje twijfelen want ik hoef toch niet te stemmen.

Bali toch een beetje gelukt.

Het lijkt erop dat de Amerikanen toch om zijn. Ze accepteerden op de valreep een compromisvoorstel betreffende broeikasgassen dat ze eerder hadden verworpen. Dat voorstel hield in dat rijke landen meer zouden doen voor ontwikkelingslanden. Dat betekent dat op de cruciale klimaattop toch nog iets van vooruitgang is geboekt. De weg ligt open voor onderhandelingen over een nieuw klimaatverdrag na het Kyoto protocol.
Het terugbrengen van broeikasgassen met 20-40%, een harde eis wil klimaatverandering binnen proporties van twee graden blijven, wordt nu na hard spel door de VS verplaatst naar de pre-ambule van de zogenaamde Bali road map, waarmee de eis niet-bindend is geworden. Dat wel, helaas.

De zwaai van de Vs komt na een boze speech van Al Gore en aandringen van de secretaris-generaal van de VN, Ban Ki Moon. Vraag is nu of de VS aleen maar hebben willen laten zien hoe onmisbaar ze waren, of echt dachten dat ze weg zouden komen met een weigering en nu maar op hun schreden terugkeren. Vast staat dat ze behoorlijk wat aanzien in de wereld verspeeld zouden hebben - or what's left of it.

Veel zal afhangen van de uitslag van de verkiezingen in de Verenigde Staten en de onderhandelingsruimte die die nieuwe president zijn ambtenaren zal geven. Maar dat er weer onderhandeld kan worden, over een strenger klimaatverdrag, is positief.

Waarom de foto's van Sooreh Hera tentoongesteld moeten worden (2)

Ik geef toe, er zijn momenten geweest dat ik bijna spijt had dat ik dat stukje geschreven had. Niet omdat ik er niet meer achter stond. Maar omdat het onderwerp niet bepaald afgewogen en subtiele reacties oproept, èn omdat inmiddels geclaimd wordt door de uiterste rechterzijde.

Maar er zijn meer momenten geweest dat ik me verbaasd heb.

Vanwege dit. Met de Waterstof zijn we al een tijdje bezig met een discussie over sex. De discussie over wat al dan niet in de publieke ruimte mag worden afgebeeld, is daar één onderdeel van. De 'Gouden Bikini'-discussie zeg maar. Wat is plat en smakeloos, wat gaat echt over de grens van goede smaak heen, wat is te walgelijk voor woorden?

Ik heb altijd gevonden dat bijvoorbeeld mensen dwingen tot sex, te walgelijk is voor woorden. De film 'Breaking the Silence', bijvoorbeeld, portretteert hoe verkrachting in de DRC zo 'normaal' geworden is, dat niemand het meer veroordeelt - maar degenen die de last dragen verkracht te zijn of verkracht te kunnen worden, gewoon, tijdens het water halen of naar de markt gaan, en die hun hele maatschappelijke positie verliezen en hun uitzicht op een menswaardig bestaan, dat zijn wel die vrouwen. In sommige oorlogen wordt verkrachting zelfs gebruikt als oorlogsstrategie -vrouwen worden systematisch verkracht om de tegenpartij te vernederen en maatschapelijk te treffen. Sex als middel tot machtsmisbruik- te walgelijk voor woorden.

Dan heb je natuurlijk ook 'gewoon' sexueel misbruik: als iemand gedwongen wordt seksuele handelingen uit te voeren of te ondergaan, zonder het gevoel te hebben zich daaraan te kunnen onttrekken. Het gebruiken van een ander mens voor de eigen lustbeleving, zonder zich in de ander te verdiepen. Even walgelijk, en even hard te veroordelen.

Wat mensen, met wederzijds goedvinden, elkaar aandoen vind ik meer een kwestie van goede smaak. Dat sommige mensen zich graag laten vastbinden - binnen bepaalde grenzen en onder bepaalde voorwaarden- dat moeten ze zelf weten. Ik zou het niet prettig vinden om er onverhoeds mee geconfronteerdte worden, maar ze moeten het zelf weten.

Het eigenaardige, en wat mij betreft ietwat hypocriete is dat sommige religies zich graag bemoeien met de categorie 'goede smaak', maar zich niet verzetten tegen de categorie machtsmisbruik die mij toch veel ernstiger lijkt. De Bijbel staat vol met verhalen over verkrachtingen en mensen die niet zachtzinnig met elkaar om gaan. Maar het Christendom bemoeide zich op zeker moment liever met hoe mensen 'het' deden: de Missionarishouding heet niet voor niets zo.

Nu is men binnen het Christendom daar gelukkig over het algemeen mee opgehouden. Maar in sommige Moslimlanden is het nog goed gebruik om mensen die betrapt zijn op homosexuele handelingen, ter dood te veroordelen. Twee jaar geleden werden we opgeschrikt door foto's van twee minderjarige jongens, opgehangen omdat ze - tsja, ik zou zeggen: elkaar bemind hadden. En dat gebeurt nog steeds.

En nu heeft iemand foto's gemaakt die Moslims inderdaad wijzen op de impact van hun houding tegenover homosexuelen. Stel nu eens dat Mohammed homo was, of Ali? Dan is diezelfde veroordeling die uitgesproken wordt tegenover homosexuelen -toch nog altijd 3 tot 10% van de bevolking-, dezelfde self-righteous atitude, datzelfde fanatisme waarmee je zo graag homo's veroordeelt tot een gruwelijke dood, opeens van toepassing op je eigen religieuze helden. Zet dat je niet aan het denken? Word je daar niet milder van? Maar nee, dat zet ze niet aan het denken. Liever wordt geclaimd zich beledigd te voelen, liever wordt gepleit voor een verbod op de tentoonstelling.

Juist daarom, - omdat men dan zogenaamde goede smaak -en subjectief gegeven- ernstiger neemt en harder bestraft danonrecht, dan échte en ernstige misdaden, heb ik toch de neiging om die religieuze gekwetstheid net wat minder belangrijk te vinden dan het opkomen voor mensenrechten.

Ophangen!

Die foto's dan.

Waarom de foto's van Sooreh Hera tentoongesteld moeten worden.

Bovenstaande foto is nu eens geen illustratie bij een weblogstukje maar een statement. De foto is afkomstig van de website van Sooreh Hera, een pas afgestudeerde Iraanse kunstenares, die sinds zeven jaar in Nederland woont en die de KABK heeft gedaan. Wim van Krimpen, directeur van het Haags Gemeentemuseum, koos het werk van een aantal afgestudeerden uit voor een tentoonstelling, waaronder dat van Hera. So far so good.

Totdat ophef ontstond, in eerste instantie vanwege een filmpje, maar ook vanwege enkele foto's. Hera's werk gaat over de verhouding tussen religie en sexualiteit. Hera zelf licht toe op haar website: "Religie wil altijd controle over de sexualiteit van de mens uitoefenen, met als meest dwingende verbod het taboe op homosexualiteit. De drie grote godsdiensten zijn altijd fel gekant geweest tegen elke afwijkende vorm van sexuele beleving: binnen de islamitische wereld staat op homosexualiteit nog steeds de doodstraf. Ik heb geprobeerd om herkenbare schoonheid van homosexuelen te verbeelden, maar ook vervreemde schoonheid die voor vele mensen ongekend, of oneerbaar is."

Interessant is nu om te kijken hoe de berichtgeving is vanuit christelijke hoek. Trouw bericht: "Op een van de foto's is profeet Mohammed afgebeeld als homo."Dat is te kort door de bocht. Hera heeft expliciet homosexuele mannen afgebeeld, en niet de profeet Mohammed. Daar gaat de tentoonstelling over. In De Pers vertelt Hera over één van de homostellen, afkomstig uit Iran: "Zij wilden niet herkenbaar in beeld en dragen dus maskers. Om de hypocrisie in de moslimwereld aan de kaak te stellen, heb ik de gezichten van Mohammed en Ali gebruikt. De foto’s van Mohammed en Ali worden normaal gebruikt in processies van sjiitische moslims." Door deze maskers te gebruiken, voegt Hera dus een statement toe aan de foto. Dat wordt versterkt door de context waarin de twee mannen zich laten afbeelden. Op één foto draagt een man met zo’n masker een leren broek die open is bij zijn billen. Op een andere foto zit hij in een houding alsof zijn vriend gaat pijpen.

De foto’s zijn verwerkt in een videoclip waarin behalve islamitische ook christelijke en joodse religieuze symbolen worden gebruikt. Het filmpje is inmiddels verwijderd, zowel van Hera's website als van YouTube. En intussen zijn de betreffende foto's ook verwijderd van de geplande expositie. Directeur Van Krimpen van het Haags Gemeentemuseum geeft in een interview met de NOS aan waarom. Hij vindt dat de foto's zo gemaakt zijn met de opzet om te kwetsen. Hij "vertrouwt de intentie niet" en vindt dat de foto's "bedoeld zijn om aandacht te trekken".

Nu is kunst natuurlijk wel vaker bedoeld om aandacht te trekken. De vraag is of deze foto's enkel bedoeld zijn om ijdele ophef te creeeren of dat ze bedoeld zijn om een misstand aan de kaak te stellen. De kunstenares zelf is daar zeer duidelijk in. In het al genoemde Pers-artikel stelde ze: ‘Rond homoseksualiteit blijkt het duidelijkst de hypocriete houding in de islamitische wereld tegenover seks. Homo’s worden in landen als Iran en Saoedi-Arabië keihard aangepakt, terwijl het daar heel gewoon is voor getrouwde mannen om seks te hebben met andere mannen. Maar dat blijft verborgen.’ Wat mij betreft is hier sprake van kunst-met-een-boodschapo en geen aandachttrekkerij.

Aandachttrekkerij? Ijdele ophef? Dan moeten we onmiddelijk denken aan Ehsan Jami. Die gaat namelijk ook een film maken: over "hoe gewelddadig en tiranniek Mohammed wel niet was. Deze man heeft drie Joodse stammen vermoord, afvalligen gedood en is met een 6-jarig meisje getrouwd, met wie hij seks had toen ze 9 was". En ook Geert Wilders doet een duit in het zakje: ook hij maakt een 'provocerende' film over de Islam.

Wat is dan het verschil tussen de films van Jami en Wilders, en de foto's en film van Hera? De films van beide 'heren' zijn een aanklacht tegen de islam an sich en ook zo bedoeld. Hera stelt de houding van de islam ten aanzien van homosexualiteit aan de orde. Dat lijkt me een aanzienlijk verschil. Zij komt op -zij het op provocerende wijze- voor mensenrechten van homosexuelen. Mensenrechten staan wat mij betreft boven de eventuele gekwetstheid van gelovigen.

Mensenrechten zijn universeel, en niet cultuurgebonden of afhankelijk van religieuze of politieke voorkeur. Zij bepalen juist de regels van het intermenselijk verkeer - en daarmee ook waar aanhangers van religies, culturen en politieke partijen zich aan dienen te houden. Vooral ook omdat religies zijn gebaseerd op subjectieve gegevens: preken, en de interpretatie daarvan. Hoe veel claims ook over 'Openbaringen' en 'Goddelijke Waarheden', religies zijn mensenwerk. (De verhouding tussen Goddelijke Waarheid en menselijke wetten is overigens door Jezus zelf al gedefinieerd toen hij zei: Geef de keizer wat des keizers is, en Gode wat Gods is.(Matth. 22: 15-22.). Maar deze is voor religieuze doordenkers).

En dat is maar goed ook. Ik kan bij wijze van spreken morgen de profeet worden van de Grote Vuurvos, en op basis daarvan een religie oprichten. Mijn aanhangers kan ik vertellen dat iedereen die niet surft met de Grote Vuurvos, laagwaardig is en erger dan een dief. Dat mag ik zeggen want dat valt onder de vrijheid van meningsuiting waaronder ook godsdienstvrijheid valt. Ik mag echter niet mijn aanhangers ertoe zetten, om mensen die niet met de Grote Vuurvos surfen van flatgebouwen af te gooien. Een dergelijke subjectieve basis (mijn profetieën over de Grote Vuurvos) mag dus nooit leiden tot zeggenschap over levens van anderen, of hun mensenrechten aantasten.

Anderzijds is het niet aardig als aanhangers van de Grote InternetOntdekker de grote Vuurvos in compromitterende context gaan afbeelden. Maar dat heeft meer te maken met fatsoen. Mijn aanhangers mogen ook niet op hun beurt weer de musea gaan bedreigen die die foto's ophangen - en in Hera's geval lijkt dat wel gebeurd te zijn. Dan hebben we het over strafbare gedragingen die de vrijheid van meningsuiting bedreigen en dat is een serieuze zaak. We kunnen niet ontkennen dat het geweld of de dreiging met geweld waarmee moslims hun religieuze gekwetstheid kenbaar maken, intimiderend is, en daarmee vaak een reden om de vrijheid van meningsuiting dan maar 'vrijwillig' te beperken. Dat lijkt hier gebeurd te zijn.

Ik vind echter dat Directeur Van Krimpen ernaast zit als hij zegt dat Hera's werk erop gericht is om te provoceren. Dat blijkt totnogtoe uit geen van haar uitlatingen, noch uit haar gedrag. Jami verscheen tot vervelens toe in de pers, liet breeduit door anderen verklaren hoe zeer hij bedreigd werd en hoe zeer hij in de steek gelaten werd door de PvdA-bobo's, en laadde daarmee de verdenking op zich dat hij bouwde aan een persoonlijkheidscultus. En over Wilders hoeven wij het niet te hebben. Ik zie Sooreh Hera dit gedrag nog niet vertonen. Zij lijkt nog steeds de zaak te stellen boven haar eigen persoon. En overigens, al ben ik het niet met de heren Wilders en Jami eens, zij hebben het recht deze films te maken.

Voorts ben ik het eens met David, die schrijft: "Wat mij betreft is die bezorgdheid over eventuele beveiliging van het gemeentemuseum en de kunstenaar trouwens een zaak van politie en justitie, niet van betrokkenen zelf. Van Krimpen bepaald wat er tentoongesteld wordt, als dat aanleiding geeft voor 'aanvullende maatregelen' moet het lokale bestuur er in springen."

Helden met hummers

Eigenste Volk allereerster Eerstest!

De ultrarechtse ITS-fractie in het Europees Parlement is woensdag ontbonden, nadat vijf afgevaardigden van de ultranationalistische Groot Roemenië-partij uit de fractie waren gestapt. Ze waren boos omdat hun Italiaanse fractiegenote Alessandra Mussolini had gezegd dat Roemenen een ‘onverbeterlijke’ hang naar criminaliteit hebben. Discriminatie en demonisering dus.

In het Europese Parlement kun je bepaalde rechten krijgen als je een fractie vormt. Je moet dan minstens 20 leden tellen. Maar dan krijg je ook meer aanspraak op spreektijd, je kunt amendementen in de plenaire vergaderingen en voor onderling overleg een beroep doen op de tolkdiensten. Bovendien krijg je bepaalde toelages, en kun je aanspraak maken op fondsen om bijeenkomsten buiten Brussel en Straatsburg te organiseren.

Helaas kunnen de ultrarechtsen hier dus geen aanspraak meer op maken, door het conflict. Oftewel, volgens Crachat (Sargasso): "Het wezen van de fascist is haat, en iets verenigen is iets voor slappe watjes. Eigen Volk Nog Eerster Dan Alle Andere Eigen Volk Eersters."

Bhutto in de aanval

Een paar dagen geleden schreef ik al over de ontwikkelingen in Pakistan nadat Musharraf de noodtoestand had afgekondigd en de verkiezingen had uitgesteld. Blijkbaar heeft Bhutto sinds deze week het gevoel dat haar positie versterkt is. Ze vaart een confronterende koers: ze roept Musharraf op om af te treden, en geeft aan niet als premier te willen dienen onder hem als president. Een powersharing deal is nu voorgoed van de baan. Daarnaast werpt Bhutto zichzelf op als leidster van de verdeelde oppositie. Oud-premier Sharif, die al eerder had aangegeven met haar op te willen trekken, deed dat vervolgens nogmaals.

De VS sturen aanstaande vrijdag onderminister van Buitenlandse zaken John Negroponte. Ze geven Musharraf nog niet op, mits hij de noodtoestand opheft. Dat de deal met Bhutto van de baan is, is voor de VS echter een spaak in het wiel want daar hebben ze wel steeds op aangestuurd. Musharraf lijkt overigens vooralsnog onvermurwbaar: : in pas aangeschafte burgerpakken verdedigt hij de noodtoestand met verve. De Gemenebest riep afgelopen maandag Musharraf - op straffe van schorsing van Pakistan- op om zijn functie als legerleider neer te leggen, de noodtoestand op te heffen en de grondwet te herstellen. De president heeft het dreigement genegeerd.
Een aantal kranten en bladen durft zijn einde al aan te kondigen, nu de deal met Bhutto van de baan is en de oppositie zich hergroepeert. het wachten is op wat het leger doet. Als het leger ophoudt Musharraf te steunen zijn zijn dagen geteld. En Negroponte kan een handje helpen door te beloven de Amerikaanse financiele steun voor de militairen (in het kader van de strijd tegen terrorisme enzo) voort te zetten.

Bomb first, ask questions later.

"Het doel", vóór....

...en na het bombardement. Maar wat was het nu precies?

Ik vertelde gister al dat we op vakantie waren in de As van het Kwaad. Cuba is niks meer aan want daar is iedereen al geweest. Dus Syrië was een mooi alternatief.

Vlak voordat we vertrokken had Israël een paar bommetjes gegooid op Syrië. Het waarom was me toen niet duidelijk. Israël en de VS weigderen ook toe te geven dat een luchtaanval is utigevoerd. Langzamerhand kwamen toch wat details boven. Eerst noemde Israël het doel een terroristenkamp. Toen was het toch weer een 'nucleaire faciliteit' met spul dat ingevoerd was uit Noord-Korea. Daarbij gaf Israel ook toe zonder toestemming door Turks luchtruim te zijn gevlogen maar de Turken hebben nu toch wat anders aan hun hoofd. Alleen, of het nu werkelijk een opwerkingsfabriek was of iets anders, dat weten we nog steeds niet.

In een interview met CNN protesteert Mohamed ElBaradei, de directeur generaal van het International Atomic Energy Agency dat is opgericht om gezamenlijk dit soort dingen in de gaten te houden, tegen de gang van zaken: "(...), I'm very distressed, frankly, about this Syrian bombing because nobody -- there had been chatter for the last few years. John Bolton three years ago went to testify before Congress and said there is concern about Syria. And yet, until today, we have not received information about any nuclear-related activities, clandestine nuclear-related activities in Syria. The bombing, again, happened, and we never, until today, received any piece of information. That to me is very distressful because we have a system. If countries have information that the country is working on a nuclear- related program, they should come to us. We have the authority to go out and investigate. But to bomb first and then ask questions later, I think it undermines the system and it doesn't lead to any solution to any suspicion, because we are the eyes and ears of the international community. It's only the agencies and inspectors who can go and verify the information."

En daar heeft-ie wel een punt.

Lekker spul, dat Blackwater.

Het klinkt natuurlijk zowiezo al als iets waar je niet in moet roeren: Blackwater. Schiet eerst, kijk later, of helemaal niet. dat deden ze één keer te vaak - op 16 september j.l. in Bagdad- en nu heeft wil de Iraakse regering ze het land uit zetten. Niet geheel onterecht want ze maken veel burgerslachtoffers. Het Congres organiseerde een hoorzitting, waarop ook Blackwater-baas Erik Prince getuigde.



Het is lucratieve business en snelgroeiend ook. Mooi dat je als huurling zes keer zo veel verdient dan als soldaat. Nog mooier: als je als huurling zomaar iemand doodschiet, dan wordt de familie afgekocht met zo'n 15.000$ en mag jij het land uit, zonder dat je je hoeft te verantwoorden. Firma's als Blackwater vallen niet onder het oorlogsrecht. Blackwater is sinds haar oprichting betrokken geweest bij 195 schietincidenten, en in 80% van de gevallen schoot zij eerst. Ze kwamen er vrijwel altijd mee weg.

Huurlingenlegers, pardon, private veiligheidsbedrijven, zijn echter niet meer weg te denken uit de oorlogen van de toekomst. De reden dat ze zo sterk vertegenwoordigd zijn in Irak, is dat er geen draagvlak bestaat voor het sturen van meer militairen. Met het sturen van huurlingen heb je niet de politieke kosten maar wel het effect. Behalve dan dat ze niet in de hand te houden zijn. De vraag is dus: pássen ze wel in de oorlog van de toekomst? Misdragingen komen zowiezo veel voor. Maar de medewerkers zijn ook in hun werk vaak te trigger-happy. Zo lang ze niet geconfronteerd worden met de gevolgen van hun daden - en dit noch soort firma's noch hun medewrekers, worden ooit vervolgd, blijft dat zo. Zoals een medewerker van Blackwater zei: "Our mission is to protect the principal at all costs. If that means pissing off the Iraqis, too bad." Daar ga je met je hearts & minds.
Het effect op de lange termijn is dus averrechts. Maar niemand verwacht dat er grenzen gesteld zullen gaan worden aan dit soort firma's. Daarvoor heeft de VS ze veel te hard nodig.

De neergeslagen sanghas revolutie

Ik was eventjes weg. Eerst was ik naar een training crisisbeheersing in Hamburg en toen naar een debattraining van GroenLinks. Ik heb nu geleerd hoe me te gedragen bij checkpoints, wat te doen als je beroofd wordt door een troep ongeregeld (alles afgeven), en wat te doen als ze bij een debat op de man spelen of je woorden in de mond leggen. Verder was het verschil tussen beide trainingen groot. De Duitsers waren pünktlicher dan de GroenLinksers maar de GroenLinksers waren liever.

We hadden steeds maar weinig tijd om internet op te gaan, want ook de pauzes waren pünktlich. Dus het waren maar flarden, die ik las over de opstand in Burma/Myanmar. Recent nieuws kun je vinden op de websites Mizzima en Irrawady.



Helaas is het weer over. De moniken zijn opgesloten in hun kloosters of gedetineerd (en zijn daar in hongerstaking). Internet is niet meer bereikbaar (er zijn maar twee providers in Burma, die allebei van de staat zijn) en een aantal weblogs (Ko Htike, MoeKaKa, NIknayman, Soneseyar, MMedwatch, Seinkhalote) zijn geblokkeerd (let op, de c-boxes werken nog wel, ook hier en hier). Het aantal doden is onbekend maar kan in de honderden lopen.



Het lijkt erop dat het initiatief nu aan de diplomaten is, gesteund, eventueel, door protesten uit het buitenland. De UN special envoy Ibrahim Gambari is aangekomen in Rangoon maar zal wellicht nobelprijswinnares en oppositieleidster Aung San Suu Kyi niet mogen spreken. Zij is overigens opgeloten nadat ze de protesterende monniken ontvangen had. Maar de EU, UN, US en anderen kunnen gezanten sturen wat ze willen, het belangrijkste is om de grote steunpilaar van de junta, China, een beetje bij te sturen. En sommige westerse bedrijven die nog de euvele moed hebben om te verklaren dat ze Burma ´helpen´: het land is nogal rijk aan olie. Dus rij Total voorbij en teken de petitie als je wilt. Van de internationale gemeenschap hebben de Birmezen tot nog toe weinig steun gehad en dat mogen we ons aanrekenen.

Toch zijn er kleine scheurtjes gekomen in het regime - vooral door haar eigen toedoen overigens. De dure verplaatsing van de hoofdstad naar Naypyidaw betekende dat brandstof niet meer gesubsidieerd kon worden, wat weer leidde tot protesten van de toch al arme bevolking. De concentratie van macht bij juntaleider Than Shwe roept weerzin op bij de militairen en het stemt een pietsje hoopvol dat zij hun bevelen ter discussie beginnen te stellen. Op naar een volgende poging.

De grote WereldLeiders VakantieGoodwillWedstrijd

De wedstrijd 'wie heeft de meest flitsende vakantie' tussen Bush en Putin is in volle gang. Publiceerde Bush gister al triomfantelijk het bericht dat hij Sarkozy gestrikt had voor een hamburger op Bush' ranch (terwijl iedereen weet dat Franse presidenten a. niet in de VS op vakantie gingen en b. geen hamburgers eten maar alleen op zijn minst Gigot d’agneau à la lavande et à l’ail accompagné de lentilles du Puys met een parfait au chocolat et aux noix avec son sirop de café et tuiles aux amandes), Putin echter heeft Bush een gevoelige tik uitgedeeld door Albert van Monaco te strikken voor een verblijf in Mongolie waar ze verblijven in echte Yurts (zoek op in wiki) en archeologische opgravingen bezoeken en verder de tijd vullen met vissen in de vrije natuur.



Lezersvraag: Wie heeft gewonnen?
a. Bush want Sarkozy heeft de meest flitsende zonnebril!
b. Putin want zo'n yurt is heel eco-spirituweel dus in!
c. Anders namelijk ...

De vos in het kippenhok?

Wie is er eigenlijk op het idee gekomen? We gaan hier vreselijk spijt van krijgen. Want dit gaat echt niet werken, integendeel. Wat? Blair als Special Envoy voor het Midden-Oosten voor het kwartet (Rusland, UN, EU en US). Hij moet daar helpen bij de opbouw van de Palestijnse politieke instituties en trachten het dagelijks bestaan van de Palestijnen op de Westelijke Jordaanoever en in de Gazastrook te verbeteren.
Blair als vriend van George Bush en de stevigste supporter voor de invasie in Irak geniet nu niet echt veel vertrouwen in het Midden-Oosten. Wel bij Israël natuurlijjk, want dat heeft hij altijd door dik en dun gesteund. Onlangs kreeg hij het openlijk om de oren van 50 van zijn eigen diplomaten, vanwege zijn kritiekloze steun voor Bush' beleid ten aanzien van Irak- en Israël -een zeer, zeer uitzonderlijke actie. Blair steunde onder andere Israëls nederzettingenpolitiek in de West Bank en Israëls oorlog in Libanon. Hij weigerde toen Israël op te roepen tot een staakt-het-vuren, zodat het tijd kreeg om enorme hoeveelheden clusterbommen te dumpen. Hadden ze Clinton maar genomen.

Explosief Libanon (2)

Vermoedens beginnen de rijzen dat de aanslag op UNIFIL afgelopen weekend, waarbij zes soldaten omkwamen, wellicht het werk is geweest van Fatah al-Islam, een Al Qaeda-tak. In ieder geval niet van de Sji-itische Hezbollah: die schijnen juist in gesprek met Spaanse diplomaten bescherming aangeboden te hebben aan de UNIFIL-troepen, aldus Midden-Oosten correspondent Robert Fisk.

explosief Libanon

Alweer een explosief in Libanon, nu gericht op Spaanse UNIFIL-soldaten. Een landmijn, aldus een Libanese veiligheidsfunctionaris, maar dat lijkt me onwaarschijnlijk. Het lijkt er meer op alsof men inderdaad UNIFIL uit Zuid-Libanon weg wil krijgen.