GroenLinks en Kunduz: damned if you do, ...

Morgen trekken ruim 1500 GroenLinksers richting Utrecht om het 30e congres van hun partij bij te wonen. Daarbij zullen ze zich buigen over maar liefst 5 moties over de missie in Kunduz, waarvan er 3 pleiten voor terugtrekken. Je kunt dit gerust een Kunduz-congres noemen.En het is niet voor niets. Het programma 1Vandaag berichtte dat de partij zowel als de kiezers in meerderheid tegen de missie zijn.
Dat wordt dus een spannend congres morgen voor Jolande Sap. Maar de fractie zit niet stil: briljant getimed liet ze vandaag weten uitbreiding van politietrainingen in Kunduz te blokkeren. Training van bijvoorbeeld rechters en advocaten in het kader van het 'versterken van de justitieketen' sluit Sap niet uit, integendeel. Ze stuurt dus aan op civieler maken van de missie om het congres tevreden te stellen. Overigens wist Rutte in december al dat uitbreiding van de missie onhaalbare kaart was: ChristenUnie is tegen, dus uitbreiding heeft sowieso geen meerderheid.

Chicken
Er zijn dus voor GroenLinks morgen twee mogelijkheden. De eerste: het congres laat haar tanden zien en roept de fractie op om de steun aan de missie in te trekken. Zal de fractie dat dan ook daadwerkelijk doen? Ik denk van niet. Op de eerste plaats kan GroenLinks het zich simpelweg niet meer permitteren om na het intrekken van de steun aan de missie in Servië (1999), en aan de Navo-missie in Afghanistan (2001), er nogmaals er tussenuit te knijpen. Hoor ik daar Frans Timmermans stiekem al oefenen op het Tòòòktoktoktok! waarmee hij Peters' mededeling zal onthalen? Nee, waarschijnlijk zal de fractie dan een uitweg zoeken in iets als een 'partijbrede dialoog' en ander procedureel tijdrekken en vervolgens de kwestie op een volgend congres opnieuw agenderen. Smullen voor de media (tegenstanders die breeduit hun grieven spuien). De partij zal voorlopig verlamd zijn en nog verder duikelen in de peilingen.

Civiel
Tweede mogelijkheid -en ik voorspel dat het deze wordt-: de partij neemt genoegen met de move van Sap. Ze roept dan de fractie op om vooral duidelijker uit te dragen dat de missie heus heel erg civiel is. Dat zal de fractie van harte beloven. Maar ook dan is alles nog geen pais en vree. Het kabinet, dat de PR voor de missie moet doen, heeft totaal geen belang bij het naar buiten brengen van het meer civiele karakter van de missie. Ze zijn al lang blij dat Nederland weer 'een' missie doet en weer meetelt bij de NAVO. Punt. En daarbij, VVD en CDA vinden het heel comfortabel dat GroenLinks steeds de publicitaire en politieke kastanjes uit het vuur haalt, zodat zij zelf zich kunnen richten op het tevreden houden van Geert respectievelijk het hertalen van hun uitgangspunten. De koerswijziging die GroenLinks probeert af te dwingen, zal dus nooit publicitair zichtbaar worden. En ook tegenstanders van de missie zullen zich blijven roeren in GroenLinks.

Kwakkelen
In beide gevallen zal elk incident met betrekking tot Kunduz, elke politie-agent die roept tegen de Taliban te willen vechten, elke keer dat Mariko Peters zich verspreekt op een ledenbijeenkomst, leiden tot persaandacht voor GroenLinks en het feit dat zij een missie steunt die niet populair is. En dus blijft de kwestie door-etteren en blijft de partij voorlopig kwakkelen.
Deels heeft de fractie dat aan zichzelf te wijten. Veel leden zijn stevig geïrriteerd dat de beloofde dialoog over Kunduz er niet is gekomen. Er heeft één bijeenkomst plaatsgevonden, die was gepland in de kerstvakantie. Dat steekt. Fractie en partijleiding hebben zich onvoldoende gerealiseerd dat de massale steun voor Jolande Sap op het partijcongres een jaar geleden misschien wel eens niet zozeer voortkwam uit enthousiasme voor de missie, maar uit het feit dat GroenLinksers geen leiderschapscrisis wilden. De fractie heeft volstrekt verzuimd om op dit onderwerp de banden met de partij aan te halen. Die zelfoverschatting mag haar stevig aangerekend worden. De publicitaire reactie op de kwestie Peters, alsmede het stekker-incident hebben ook niet echt geholpen.

Vlucht naar voren
Kunnen Sap en Peters de boel nog redden? Tsja, daarvoor zal Peters toch echt met het boetekleed aan de partij in moeten trekken – van Appelscha tot Zwartsluis. Ze zal de leden serieus het gevoel moeten geven dat zij gehoord worden. Voor Sap ligt een zwaardere taak. Als zij de aandacht af wil leiden van Kunduz, zal ze met initiatieven moeten komen, voorstellen die GroenLinks weer neerzetten als de doordachte, progressieve, links-liberale partij die de partij onder Halsema was. Eerlijk is eerlijk, het afgelopen jaar hebben we haar dat nog niet zien doen. Maar er is nu nog maar één mogelijkheid: een krachtige vlucht naar voren.

(Dit stuk verschijnt tegelijk op DeJaap)

GroenLinks en de worsteling met de burka

GroenLinks worstelde de afgelopen week met twee kwesties op het gebied van godsdienstvrijheid. In het ene geval ging het om de religieus geïnspireerde stichting Different die therapie aanbiedt voor mensen met homoseksuele gevoelens. Daarop stelde de partij kamervragen. In het tweede geval ging het om het door de regering voorgestelde burka-verbod. Daarop riep een GroenLinks-wethouder op om uit solidariteit een burka te dragen. De inconsequentie werd veroorzaakt doordat in de afweging het aspect miste van groepsdruk. Net als andere groepen oefenen geloofsgemeenschappen immers druk uit op hun leden om aan regels of conventies te voldoen. Dat hoeft niet verkeerd te zijn, maar groepsdruk en gewetensvrijheid staan wel op gespannen voet met elkaar.

Geloofsgemeenschappen zijn geen gewone clubs. Ze onderscheiden zich van bijvoorbeeld lobbyclubs of sportverenigingen in de zin dat hun opvattingen en leefregels zich uitstrekken tot alle facetten van het dagelijks leven en het gevoelsleven. Dat is hun kracht: het kan ondersteunend en verrijkend zijn. Maar het kan ook ontaarden in groepsdwang. En juist dat begrip is belangrijk als we willen kijken naar individuele vrijheid in godsdienst. We weten maar al te goed dat er grote psychologische dwang kan worden uitgeoefend door religieuze leiders. Denk bijvoorbeeld aan de vele gevallen van seksueel misbruik in instellingen van de katholieke kerk, die decennia lang massaal werden toegedekt door leden van diezelfde geloofsgemeenschap. Wat we daarvan kunnen leren, is dat verregaande macht, die zich uitstrekt over alle aspecten van het leven, kan leiden tot ernstige grensoverschrijdingen. Dat is een les, die ook ‘gewone’ geloofsgemeenschappen zich kunnen aantrekken.

Different
In geval van stichting Different reageerde GroenLinks uitgesproken. De stichting geeft therapie en ondersteuning aan homoseksuelen die worstelen met hun gevoelens. Zij doet dit echter vanuit de overtuiging dat seksualiteit alleen mag plaatsvinden binnen het huwelijk. Men mag dus wel homofiele gevoelens hebben, maar niet vrijen of een relatie aangaan met iemand van hetzelfde geslacht. Het Nederlands Instituut van Psychologen noemde deze ‘hulpverlening’ ondeugdelijk en zelfs gevaarlijk. Natuurlijk, het is goed als hulpverlening aan religieus georiënteerde kan plaatsvinden vanuit kennis van de religieuze achtergrond. Maar het is essentieel dat de betreffende hulpverlener dan ook boven die religieuze leefregels kan staan en ze kan relativeren, zodat de cliënt in volstrekte gewetensvrijheid zijn of haar keuzen kan maken. Juist omdat stichting Different vanuit zeer traditioneel christelijke waarden opereert, wordt de groepsdruk, die zich nu zelfs uitstrekt tot de hulpverlening, alleen maar sterker.

In het tweede geval ging het om de vraag hoe om te gaan met het door de regering beoogde burka-verbod. En daar werd het verhaal iets minder consequent: de Groningse GroenLinks wethouder Karin Dekker riep op om uit solidariteit een burka te dragen, bijgevallen door GroenLinks Tweede Kamerlid Ineke van Gent. Maar een burka is natuurlijk niet zo maar een kledingstuk: hij is bedoeld om het maatschappelijk functioneren van vrouwen te beperken – een ‘wandelende gevangenis’, aldus Van Gent’s collega Tofik Dibi.

Solidariteit
Met een verbod op de burka zijn er twee mechanismen aan het werk die onvrijheid bewerkstelligen. Enerzijds het zeer zichtbare burka-verbod. En anderzijds de druk vanuit de geloofsgemeenschap om een burka te dragen. En juist de orthodoxere stromingen die de burka voorschrijven, kennen de sterkste groepsdruk. Want het lijkt misschien wel alsof vrouwen uit vrije wil kiezen voor de burka, maar voor keus heb je, als je laagopgeleid bent en je man je bewegingsvrijheid beperkt, je geld beheert en je toekomst in zijn hand heeft? Dan is je gedragen volgens de geloofsvoorschriften het enige om nog letterlijk eer aan te behalen. En door het dragen van een burka ‘uit solidariteit’ zouden we juist de groepsdruk vanuit de geloofsgemeenschap om een burka te dragen, versterken. Is dat wat we willen? Dat lijkt me niet.

GroenLinks stelt zich van oudsher tot doel om machtsongelijkheid en discriminatie aan de kaak te stellen, op welke wijze die zich ook voordoen. Dat is in het geval van geloof een dubbele opgave: GroenLinks moet daarbij zowel opkomen voor de vrijheid om te geloven als voor de vrijheid om niet beperkt te worden door geloofsregels die anderen opleggen. Dat laatste ligt subtiel. Je kunt mensen immers niet dwingen vrij te zijn. Maar je kunt wel ter verantwoording roepen als ze de vrijheid van anderen belemmeren. En dat is wat ons hier te doen staat.
(dit stuk verscheen ook op DeJaap)

Een nieuwe visie van Links is hard nodig

Geert Wilders wijst elke medeverantwoordelijkheid af voor de massamoord in Utoya maar beschuldigt andere politici 'politieke handlangers' van terreur te zijn. Hoe komt hij daar steeds weer mee weg? Wilders hanteert stijlmiddelen die zich onttrekken aan rationaliteit. Hij spreekt in metaforen en overdrijvingen ('tsunami van moslims'). Hij polariseert en hanteert consequent apocalyptisch taalgebruik: moslims zijn vijandig, als we niet ingrijpen gaan we ten onder, we moeten ze stoppen. Wie dit nuanceert is 'aan het downplayen'. Links, vooral de PvdA, is slap en decadent; ze doet aan 'importeren van stemvee', ze zijn 'politieke handlangers van Mohammed B'.

Het is simplistische, platte politiek, maar met dat simplisme en vooral de stevige beeldtaal sluit Wilders aan bij ideeën die in onze cultuur leven. Zoals: wie slachtoffer is, kan niet tegelijk slecht zijn. Wie bedreigd wordt, mag vechten; wie niet vecht, is geen man. Als je er even over nadenkt klopt het niet maar het klinkt wel heel aantrekkelijk. Wilders als de gekwetste eenzame held die het opneemt tegen het verdorven establishment.

Dit is precies de reden waarom Wilders zijn toon niet kán matigen. En waarom hij weigert zijn aanhang, die op aan PVV gelieerde fora de massamoord op Utoya goedkeurt, niet tot de orde roept. Want Wilders gedijt alleen bij polarisatie. Als hij niet polariseert, dan zijn 'linkschmensen' en moslims niet meer de boeman en is hij zelf niet meer het slachtoffer. Zodra hij zijn woorden gaat relativeren, verliest zijn retoriek haar urgentie en betekenis. Dan valt de grond onder zijn voeten weg en is hij niets meer. En dat moment komt dichterbij. Het steeds weer urgentie opeisen voor de anti-islam-agenda verliest zijn kracht, zeker nu de economie onze aandacht vraagt.

Wat moet de linkse en progressieve oppositie tegen Wilders inbrengen? Linkse leiders reageren fatsoenlijk in dit soort situaties. Job Cohen bijvoorbeeld benadrukte dat Wilders 'geen enkele verantwoordelijkheid' had voor Breiviks daad. Prijzenswaardig, maar voor Wilders' aanhangers getuigt zo'n relativerende reactie van slapheid. De oppositie mag Wilders' gedrag best benoemen in de taal die de Wilders-aanhang verstaat: hypocriet en laf.

Wilders gedoogt een kabinet waarin zijn gedoogpartners trekjes van zijn politieke stijl hebben overgenomen. De aanval is, licht revanchistisch, ingezet op de zogenaamde 'linkse hobby's'. Het gevolg is dat links zich genoodzaakt voelt om bestaande verworvenheden te verdedigen en zich behoudend opstelt. Daarmee verdedigt ze soms impliciet zaken waar ze het zelf eigenlijk ook niet mee eens is: misbruik van sociale zekerheid bijvoorbeeld, of een arrogante houding van cultuurpausen.

Linkse en progressieve partijen moeten niet zozeer reageren op Wilders en het door hem gedoogde kabinet, of meedoen Wilders' schijnproblemen te bevechten. De oppositie kan beter - liefst gezamenlijk - met een frisse visie komen op hoe zij de toekomst van Nederland ziet. Ze kan zich dan richten op de echte issues: de financiële crisis, de stijgende voedselprijzen, de noodzaak tot radicale verduurzaming.

Met die agenda kan ze een appèl doen op de kiezer. Hoe willen we dat Nederland er over tien jaar uitziet? Nog steeds boos en wrokkig? Of willen we de mouwen opstropen en samen werken aan een toekomst waarin voor iedereen plaats is? Aan zo'n visie is behoefte. En die visie kunnen linkse en progressieve krachten - juist door hun louteringsproces van de afgelopen jaren - beslist geloofwaardiger uitdragen dan CDA en VVD.

Een interessant moment. Of CDA en VVD nemen afstand van Wilders en het kabinet verzwakt. Of ze zwijgen en verbinden zich aan een politieke stijl die steeds meer weerstand oproept. En die weerstand kan nu door de oppositie snel worden gekanaliseerd in een positieve, optimistische agenda voor de toekomst. Aan de slag!

Dit stuk verscheen eerder in Trouw.

Taboe op praten over kernenergie na Japan onzinnig

Eerder betoogden Kos en Van Gelder dat GroenLinks-kamerlid Liesbeth van Tongeren de situatie in Japan 'misbruikte' om te pleiten voor een referendum over kernenergie. Zij sloten zich daarmee aan bij opmerkingen van Diederik Samsom, die stelde dat dit niet het moment is voor een discussie. Ik vrees dat Kos en De Gelder, en ook Samsom, een beetje naïef zijn. Rechts heeft de neiging te pas en te onpas zaken taboe in politieke debatten te verklaren. En ze begint nu ook al links voor te schrijven waar ze wel of niet over mag praten. Zo ook over kernenergie.

Het komt de kernenergielobby begrijpelijkerwijs nu eventjes niet uit om het over kernenergie te hebben, dus roept ze dat het 'uit piëteit' even niet mag. PvdA-er Diederik Samsom en ook Kos en De Gelder gaan daar ten onrechte in mee. Want als we ons vanwege een vaag geformuleerde 'piëteit' taboes laten aanpraten, waar leidt dat dan toe? Zou het verstandig zijn geweest om 'uit pieteit met de slachtoffers', niets te zeggen over het volstrekt verwaarloosde watermanagement en de aan nalatigheid grenzende slechte hulpverlening na orkaan Katrina? Zodat vervolgens, de criticasters de mond gesnoerd, Bush zou hebben kunnen doen alsof er niets aan de hand was?

Jammer, pech, zo'n orkaan, kan gebeuren, kan de president ook niks aan doen. Maar dat er vele malen meer slachtoffers vielen dan nodig was, en dat de overheid haar plicht zwaar verzaakt had, dat was wellicht niet meer aan het licht gekomen. En als het wel aan het licht was gekomen, was het inmiddels ondergesneeuwd door ander nieuws, want de urgentie was er af. Bush had derhalve geen enkele druk meer ervaren om iets te verbeteren aan de wijze waarop dijkbewaking en de hulpverlening bij rampen plaatsvindt. Kortom: wie zwijgt op het moment dat het ijzer heet is, stemt toe. En heeft later minder poot om op te staan en minder zeggingskracht. Het is nogal duidelijk dat dat inderdaad is waar de kernenergie-lobby op uit is.

In Japan zelf wordt momenteel ook openlijk getwijfeld over kernenergie. En dat is niet zo vreemd. Als er één ding is dat de ramp in Japan laat zien, is het wel dat de ernst van ongelukken door de kernenergie-industrie wordt verzwegen en gebagatelliseerd. Niet alleen Tepco maakt zich daar zeer frequent aan schuldig, maar dichterbij ook bijvoorbeeld Urenco, net over de grens in Duitsland. De kernenergielobby en -industrie hebben er doodeenvoudig geen belang bij dat incidenten openbaar worden. Dus worden die liever verzwegen.

Er lijkt hier sprake te zijn van een structureel probleem: uitbaters van kerncentrales hebben er geen belang bij om incidenten bekend te maken, en doen dat dus ook minder, doen het met vertraging, of bagatelliseren en verzwijgen incidenten. Maar wij zijn voor wat betreft veiligheid en volksgezondheid wel afhankelijk van diezelfde uitbaters. Verontrustender is het nog, wanneer blijkt dat de overheid simpelweg onvoldoende kennis en ervaring in huis heeft om de bedrijven te controleren, zoals belangrijke overheidsfunctionarissen afgelopen zaterdag in de Volkskrant stelden. Dan is er sprake van een structureel probleem in de wijze waarop we de energievoorziening op het gebied van kernenergie vormgeven - een probleem, dat zich juist in Japan nu in alle hevigheid voordoet. Het lijkt mij niet verstandig om dát ook nog onder het tapijt te laten moffelen. Afgezien nog even van dat eh, kleine probleempje met dat afval.

Deze column verscheen eerder op Joop.nl

Aanbevelingen voor EK-kandidatuur Brechtje (7): Betrokken, origineel, scherp

Brechtje Paardekooper toont al jaren een grote betrokkenheid bij maatschappelijke vraagstukken en verrijkt het debat op een relevante, originele manier.
Via de Waterlandstichting heeft Brechtje jarenlang het debat rond actuele thema's ter linkerzijde van het politieke spectrum gevoed en hiermee een belangwekkende bijdrage geleverd aan opinievorming. Na jaren het debat op diverse podia te hebben gevoerd is het tijd dat Brechtje haar inzichten en scherpe manier van analyse in de politieke arena gaat laten zien.

Daan Spaargaren,
Corporate Sustainability Analyst,
Redacteur Waterstof (Denktank Waterland)

Morgen stelt het congres van GroenLinks onder meer de volgorde van de kieslijst voor de Eerste Kamer vast. Daarbij ga ik voor plaats zes. Bovenstaand is één van de aanbevelingen voor mijn kandidatuur als senator, en natuurlijk één waar ik erg blij mee ben.

Ik beschouw het als een eer en een voorrecht om volksvertegenwoordiger te zijn. Alleen dat al is een goede reden om stevig campagne te voeren voor het GroenLinks Congres en daarna. Voor degenen die willen weten welke ervaring ik in ga zetten, waarom ik juist nu in de Senaat wil en wat ik daar wil gaan doen, staat hier een filmpje.

Kortom: Blijf bij de les, Brechtje op zes!

Aanbevelingen voor EK-kandidatuur Brechtje (6): scherp oog voor politieke ontwikkelingen, een aanwinst voor de Eerste Kamer

Brechtje heeft een scherp oog voor politieke ontwikkelingen en een scherpe pen, waarmee ze al menige discussie is gestart. Net buiten de hijgerige politieke arena, maar midden in het maatschappelijk debat. Haar basis ligt in het buitenlands beleid, maar juist daardoor is ze een generalist die op veel andere terreinen haar mannetje staat. Zij is een aanwinst voor de Eerste Kamer.
Herma Hofmeijer,
Oud-directeur Vereniging Rijksgesubsidieerde Musea,
Oud-voorzitter GroenLinks Afdeling Utrecht

Morgen stelt het congres van GroenLinks onder meer de volgorde van de kieslijst voor de Eerste Kamer vast. Daarbij ga ik voor plaats zes. Bovenstaand is één van de aanbevelingen voor mijn kandidatuur als senator, en natuurlijk één waar ik erg blij mee ben.

Ik beschouw het als een eer en een voorrecht om volksvertegenwoordiger te zijn. Alleen dat al is een goede reden om stevig campagne te voeren voor het GroenLinks Congres en daarna. Voor degenen die willen weten welke ervaring ik in ga zetten, waarom ik juist nu in de Senaat wil en wat ik daar wil gaan doen, staat hier een filmpje.

Kortom: Blijf bij de les, Brechtje op zes!

Aanbevelingen voor EK-kandidatuur Brechtje (5): Weloverwogen, met heldere principes

Ik ken Brechtje als iemand die een zeer ruime interesse en een brede kennis heeft van veel actuele thema's. Ze gaat in haar meningsvorming niet over een nacht ijs, is nooit star maar hanteert wel duidelijke principes als uitgangspunt. Dit levert de weloverwogenheid op die in mijn ogen iemand zeer geschikt maakt voor een plek in de Eerste Kamer.

Wendy Ruwhof
Wethouder voor GroenLinks, Gouda

Aanstaande zaterdag stelt het congres van GroenLinks onder meer de volgorde van de kieslijst voor de Eerste Kamer vast. Daarbij ga ik voor plaats zes. Bovenstaand is één van de aanbevelingen voor mijn kandidatuur als senator, en natuurlijk één waar ik erg blij mee ben.

Ik beschouw het als een eer en een voorrecht om volksvertegenwoordiger te zijn. Alleen dat al is een goede reden om stevig campagne te voeren voor het GroenLinks Congres en daarna. Voor degenen die willen weten welke ervaring ik in ga zetten, waarom ik juist nu in de Senaat wil en wat ik daar wil gaan doen, staat hier een filmpje.

Kortom: Blijf bij de les, Brechtje op zes!

Aanbevelingen voor EK-kandidatuur Brechtje (4): een zeer prettige aanwinst voor het Eerste Kamer team!

Brechtje is een scherpzinnige denker, die haar denkbeelden ook nog eens goed en inspirerend weet te verwoorden. Ze kan zaken agenderen binnen en buiten GroenLinks. Een goede samenwerker, een zeer prettige aanwinst voor het Eerste Kamer team!

Mildi Rouw,
hoofd afdeling duurzaam bouwen en energie, Dienst Milieu en Bouwtoezicht Amsterdam,
Oud-lid Partijbestuur GroenLinks

Aanstaande zaterdag stelt het congres van GroenLinks onder meer de volgorde van de kieslijst voor de Eerste Kamer vast. Daarbij ga ik voor plaats zes. Bovenstaand is één van de aanbevelingen voor mijn kandidatuur als senator, en natuurlijk één waar ik erg blij mee ben.

Ik beschouw het als een eer en een voorrecht om volksvertegenwoordiger te zijn. Alleen dat al is een goede reden om stevig campagne te voeren voor het GroenLinks Congres en daarna. Voor degenen die willen weten welke ervaring ik in ga zetten, waarom ik juist nu in de Senaat wil en wat ik daar wil gaan doen, staat hier een filmpje.

Kortom: Blijf bij de les, Brechtje op zes!

Aanbevelingen voor EK-kandidatuur Brechtje (3): Erudiet, en een goede planner!

Brechtje verenigt een unieke combinatie van eigenschappen: ze is een erudiet denker die plannen graag en snel ook tot uitvoering brengt. Zij kan praktisch maken hoe GroenLinks de toekomst ziet.

Henrike Karreman,
Programmamanager directoraat generaal Preventie Jeugd en Sancties, Ministerie van Justitie

Aanstaande zaterdag stelt het congres van GroenLinks onder meer de volgorde van de kieslijst voor de Eerste Kamer vast. Daarbij ga ik voor plaats zes. Bovenstaand is één van de aanbevelingen voor mijn kandidatuur als senator, en natuurlijk één waar ik erg blij mee ben.

Ik beschouw het als een eer en een voorrecht om volksvertegenwoordiger te zijn. Alleen dat al is een goede reden om stevig campagne te voeren voor het GroenLinks Congres en daarna. Voor degenen die willen weten welke ervaring ik in ga zetten, waarom ik juist nu in de Senaat wil en wat ik daar wil gaan doen, staat hier een filmpje.

Kortom: Blijf bij de les, Brechtje op zes!